Waarom communicatie meer is dan de betekenis van losse woorden

CONTEXT. Waarschijnlijk een van de woorden die vertalers het vaakst in de mond nemen. Of in ieder geval een van de factoren waar ze het vaakst over nadenken. Zonder dat je de context van een woord, zin of tekst als geheel kent, is het vaak heel moeilijk om tot een correcte vertaling te komen. En dan heb ik het nog niet eens over de beste of geschiktste.

Losse woorden of communicatie?

Ik denk dat veel vertalers wel eens meegemaakt hebben dat ze een hele rits segmenten (woorden, woordgroepen, zinnen) kregen om te vertalen, zonder dat ze toegang hadden tot het daadwerkelijke communicatiemateriaal. Dat is lastig, want de betekenis van een boodschap is zoveel meer dan de betekenis van een woord. Bovendien kan een woord allerlei verschillende betekenissen hebben. Daarom heeft een vertaler aan zo’n segment alleen niet genoeg om een duidelijk beeld te creëren van de betekenis van de boodschap die hij/zij moet omzetten naar een andere taal en een andere cultuur.

Een praktisch voorbeeld

Een tijdje geleden werkte ik aan een vertaling die een prachtig voorbeeld van zo’n situatie vormde. Belangrijker nog: het was een prachtig voorbeeld van hoe zo’n situatie opgelost kan worden.

De vertaling bestond uit de content van een digitaal platform en bevatte gebruikersinstructies, tekst op knoppen, titels van pagina’s, maar ook foutmeldingen en technische berichten voor systeembeheerders. Dit waren de drie grootste uitdagingen:

• Losse woorden of woordgroepen. Die lijken makkelijk te vertalen, maar ze kunnen zó veel verschillende betekenissen hebben dat ze onmogelijk te vertalen zijn als je niet weet waar of wanneer ze worden weergegeven.
• Specifieke technische termen voor dit platform. Het zijn woorden die je op zich kunt opzoeken in een woordenboek, maar die een specifiekere of zelfs compleet andere betekenis hebben in de context van het platform.
• De volgorde van gebeurtenissen. Een online platform is een dynamische omgeving, dus een actie (bijvoorbeeld op een knop klikken) triggert een reactie. Bovendien worden in het systeem ook geautomatiseerde stappen gezet. Als je als vertaler niet weet in welke volgorde dat gebeurt en welk proces erachter schuilgaat, snijdt de tekst over die acties en reacties absoluut geen hout.

Samenwerking met de klant

Eerlijk gezegd ging het me door deze vertaling eerst best een beetje duizelen. Als ik bij dit soort uitdagingen simpelweg naar de betekenis zou gaan raden, was de kwaliteit belabberd geworden. Het was dus duidelijk dat ik meer context nodig had. Daarom nam ik met een lánge lijst aan vragen contact op met de klant. Eerst voelde ik me daar een beetje rot over. Maar deze klant was ontzettend behulpzaam en beantwoordde al mijn vragen geduldig en uitgebreid. Mijn contactpersoon bedankte me zelfs voor mijn grondigheid en zei dat mijn werkwijze echt het verschil maakte in de kwaliteit van de vertaling.

Ik denk dat hij daar absoluut gelijk in heeft. Hoe beter de samenwerking tussen klant en vertaler, hoe beter de kwaliteit van het eindproduct. Vertalen is een proces waar ontzettend veel bij komt kijken en dat uit veel verschillende stappen bestaat. Een woord omzetten van de ene in de andere taal is slechts één klein stapje, als het al mogelijk is.

Dit is ook waar de menselijke vertaler met kop en schouders boven AI uitsteekt. Mensen denken, AI voorspelt. Maar laten we daar in een ander artikel op terugkomen.

 

Meer weten over de vertaaldiensten van deze ondernemer?
Bekijk haar bedrijfsprofiel: https://www.ondernemersplein-spanje.nl/user/lianne+koster/
Website: https://lianguages.com/
Foto: MonikaP via Pixabay